Ավելի ընդգրկուն շարժում առողջ միջավայրի համար

Նիկոլա Յելինեկի կողմից 

Քիմիայի և շրջակա միջավայրի գիտությունների բակալավրի աստիճանով համալսարանն ավարտելուց անցել է ընդամենը մի քանի տարի։ Վերջին շրջանում իմ համալսարանում ավարտել են ավելի շատ կանայք, և ավարտելուց քիչ անց ես սկսեցի աշխատել «Առնիկա» ոչ կառավարական կազմակերպությունում, տեղափոխվելով հիմնականում կանանցով կազմված ակադեմիական միջավայրից դեպի մի կազմակերպություն, որտեղ նույնպես շատ կանայք են աշխատում։.  

Առնիկան, որը գտնվում է Չեխիայում, սկզբից ի վեր ինձ համար ապահով տարածք է եղել։ Առնիկայում իմ վաղ օրերին ինձ հնարավորություն ընձեռվեց մեկնել Արցախ և տեղական համայնքներին ներկայացնել ծանր մետաղներով աղտոտվածության վերաբերյալ տեղական տվյալները տարբեր միջավայրերում, այդ թվում՝ մարդու օրգանիզմում։ Մեր մազերի և մեզի նմուշները հիմնականում վերցված էին կանանցից։ Մեկը այն մարտահրավերներից, որոնց առջև ես և իմ (ավելի երիտասարդ) կին գործընկերուհիս կանգնած էինք, այն էր, որ տղամարդկանց գերիշխող միջավայրում արդյունավետ կերպով փոխանցեինք հատկապես կանանց համար կարևոր տեղեկատվությունը։ Սակայն այս տեղեկատվությունը կենսական նշանակություն ուներ ողջ համայնքի առողջության և բարեկեցության համար, հատկապես Արմենիայում։. 

Առնիկան լուծում է թե՛ տեղային քիմիական բնույթի խնդիրները, և թե՛ միջազգային կոնվենցիաների միջոցով կարգավորվող համաշխարհային խնդիրները։ Քիմիական աղտոտվածության “պլանետար սահմանը” անցնելու մասին հոդվածի հրապարակումից հետո ես առաջին անգամ այցելեցի Շվեյցարիայի Ժնև՝ մասնակցելու Բազելի, Ռոտտերդամի և Ստոկհոլմի կոնվենցիաների (BRS COPs) կոնֆերանսներին։ Այդ ժամանակ ես արդեն ձեռք էի բերել նշանակալի փորձ միջազգային կոնֆերանսներում ներկայացնելու այն հետազոտական արդյունքները, որոնց վրա համագործակցել կամ որոնք ինքնուրույն իրականացրել էի։ Ես միացա բազմազան թիմին՝ համակարգված փոփոխություններ իրականացնելու նպատակով։. 

Կոնֆերանսի օրերը ծանրաբեռնված էին, սակայն համագործակցային և աջակցող միջավայրը գերակշռեց աշխատանքային բեռը։ Մի քանի օրվա ընթացքում միջանցքներում և դահլիճներում հանդիպում էի աշխարհի տարբեր երկրներից ժամանած պատվիրակների։ Սակայն ազգային պատվիրակների բազմազանության պակասը, մասնավորապես այն, որ մասնակիցների մեծամասնությունը տղամարդիկ են, ընդգծում է գենդերային շարունակական բացը այն դահլիճներում, որտեղ քննարկվում են կարևոր համաշխարհային խնդիրներ։ Տղամարդ պատվիրակների գերակշռությունը արտացոլում է բազմաթիվ ոլորտներում առկա լայնածավալ միտումը և ընդգծում բազմազանության ու ներառականության շարունակական անհրաժեշտությունը։. 

Ես մտահոգված եմ կանանց ներկայացվածության և նրանց այն խնդիրների առնչությամբ, որոնք կապված են BRS COPs-ում քննարկվող քիմիական նյութերի հետ։ Անհանգստացնում է, որ BRS COPs-ին մասնակցում են սահմանափակ թվով կանայք և կարծիք արտահայտելիս բախվում են գենդերային խոչընդոտների։ Այս միջավայրում՝ որպես 29-ամյա կին, ես ոչ միայն բախվում եմ համաշխարհային մակարդակով աշխատելու հետ կապված տեխնիկական մարտահրավերներին, այլև անձնական խոչընդոտների, որոնք պայմանավորված են տղամարդկանց գերիշխող ոլորտում երիտասարդ կին լինելու հանգամանքով։ Լիագումար նիստերում կամ աշխատանքային խմբերում ամբողջ լսարանի առջև ելույթ ունենալը ինձ համար՝ որպես երիտասարդ կնոջ, առանձնապես դժվար է։ Սակայն երբ ես ներդրում եմ ունենում, ես կրկնակի հաղթանակ եմ զգում՝ մի կողմից ամրապնդելով նշված կոնվենցիաները, մյուս կողմից հաղթահարելով մեծամասնություն կազմող տարեց տղամարդկանց, որոնք լսում են իմ ելույթը։ Հուսով եմ, որ բոլոր կանանց ներդրումները ճանապարհ կհարթեն ավելի ընդգրկուն, հավասար և բազմազան միջավայրի համար այս համաշխարհային քննարկումներում։.

Նիկոլա Յելինեկը (նա/նրա) ավարտել է Պրահայի Քիմիական տեխնոլոգիաների համալսարանի Շրջակա միջավայրի տեխնոլոգիաների ֆակուլտետը։ Arnika-ում նա աշխատում է որպես շրջակա միջավայրի նմուշառման և թունավոր նյութերի մասնագետ։ Նա ներգրավված է չեխական և միջազգային նախագծերում։ Նախկինում նա աշխատել է մասնավոր լաբորատորիայում որպես լաբորատոր տեխնիկ-մասնագետ և Պրահայի Չեխիայի գյուղատնտեսական համալսարանում որպես լաբորատոր տեխնիկ, մասնակցել է մի շարք հետազոտական նախագծերի իրականացմանը։.