Базель және Роттердам конвенциялары

IPEN улы химиялық заттар мен қалдықтар саудасынан туындайтын денсаулық пен қоршаған ортаға қауіп төндіретін жағдайларды жоюға бағытталған жаһандық саясатты әзірлеу және іске асыру үшін, соның ішінде Базель және Роттердам конвенцияларын күшейту арқылы жұмыс істейді.

IPEN және Базель конвенциясы

Қауіпті қалдықтардың шекарааралық қозғалысын және оларды жоюды бақылау жөніндегі Базель конвенциясы 1992 жылғы мамырда күшіне енді, бұл бай елдерден төмен және орташа табысты елдерге уытты қалдықтарды төгуге қатысты кең тараған алаңдаушылықтан кейін болды. Конвенцияның мақсаты – қауіпті қалдықтардан адам денсаулығы мен қоршаған ортаны қорғау, соның ішінде қалдық саудасын реттеу. Бастапқыда Конвенция тек бір тарап екінші елге улы қалдық жібергенде алдын ала хабардар келісімді талап етті, бірақ 2019 жылы IPEN және басқа да көптеген ұйымдардың жылдар бойғы насихаттауы нәтижесінде Конвенция Базель тыйым салу түзетуін қабылдап, улы қалдықтарды төгуді тоқтатуды көздеді.

Пластик және Базель конвенциясы

Конвенция сондай-ақ қалдықтарды экологиялық тұрғыдан қауіпсіз басқару (ESM) жөніндегі нұсқаулықтарды әзірлейді, соның ішінде қандай пластикалық қалдықтарды жою әдістері ESM болып саналатынын анықтайды. IPEN лас әрі қауіпті технология саналатын пластикті химиялық қайта өңдеуді ESM деп санамау керектігін сәтті дәлелдеді. Сондай-ақ IPEN нұсқаулықтарға сәйкес пластикалық қалдықтардан алынған отынды (көбінесе қалдықтан алынған отын, RDF деп аталады) қауіпті қалдықтарға жатқызуды талап етеді.

Базель конвенциясы және төмен ППОҚ деңгейлері

Базель конвенциясы улы қалдықтарды қалай жіктеу керектігін, соның ішінде тұрақты органикалық ластағыштармен (POPs) ластанған қалдықтардың қандай екенін анықтайды. Конвенцияның нұсқаулықтары тұрақты органикалық ластағыштармен (POPs) ластанған қалдықтарды қауіпті POP қалдықтары ретінде қарастыруға тиіс төмен POP мөлшері деңгейлерін (LPCL) белгілейді, оларды өңдеу барысында POP қасиеттері жойылуы тиіс. Егер LPCL тым жоғары белгіленсе, POP-пен ластанған үлкен көлемдегі қалдықтар тиісті түрде басқарылмай, адам денсаулығы мен қоршаған ортаға қауіп төндіреді, әсіресе бұл қалдықтарды төмен және орташа табысты елдерге жөнелтуге рұқсат етілсе.

IPEN адамның денсаулығы мен қоршаған ортаға зиян келтірмей, Стокгольм және Базель конвенцияларының мақсаттарының тұрақты түрде әлсіреуін болдырмау үшін мағыналы LPCL-дерді белгілеуді қолдайды.

IPEN және Роттердам конвенциясы

Роттердам конвенциясы 2004 жылдың ақпан айында күшіне енді, оның мақсаты – қауіпті химиялық заттар саудасынан адам денсаулығы мен қоршаған ортаны қорғау, ең алдымен уытты химиялық заттар шекарадан өткен кезде елдердің білу құқығын ілгерілету. Тараптар конференциясы (COP) әр екі жыл сайын Базель және Стокгольм конвенцияларымен бірге (біріктіріліп BRS COPs деп аталады) өтеді.

Конвенцияға қатысушы мемлекеттер белгілі бір қауіпті химиялық заттарды тек алдын ала хабардар келісім берген елге ғана экспорттауды қамтамасыз етуге міндетті. Конвенция “Алдын ала хабардар келісім” (PIC) рәсімін белгілейді, яғни елдер тізімде көрсетілген қауіпті химиялық заттарды басқа қатысушыға экспорттамас бұрын оларға хабарлап, келісім алуы тиіс. Химиялық заттар PIC рәсіміне Конвенцияға екі түрлі аймақтан кемінде екі мемлекет оларды тыйғанын немесе қатты шектегенін хабарлаған кезде қосылады. Екі мемлекеттің бұл әрекеті Тараптар конференциясында химиялық затты Конвенцияға қосу және оны PIC талаптарына бағындыру туралы келіссөздер жүргізуді бастайды.

Қорғасын бояуларын экспорттауды реттеу

IPEN Роттердам конвенциясының PIC талабына жататын заттар тізіміне улы химиялық заттарды қосуды қолдайды. Елдерге қорғасын бояуға тыйым салуды қабылдап, оны орындауға көмектесу үшін IPEN конвенцияға қорғасын бояуда негізгі пигмент болып табылатын қорғасын хроматтарын реттелетін химиялық заттар тізіміне қосуды талап етеді.

Базель және Роттердам конвенциялары